Czy terapia par jest dla nas? Kiedy warto się zgłosić?

Kiedy warto zgłosić się na terapię par, czego można się spodziewać i co zrobić, jeśli partner nie jest przekonany? Daria Czajka wyjaśnia, jak wygląda początek pracy i co może się zmienić.

← Wszystkie artykuły

Czy terapia par jest dla nas? Kiedy warto się zgłosić?

Dobra relacja z bliską osobą jest jednym z tych elementów życia, których znaczenie szczególnie mocno czujemy wtedy, kiedy zaczyna ich brakować. Możemy dobrze radzić sobie zawodowo, mieć przyjaciół, zainteresowania, podróżować i prowadzić ciekawe życie, a jednak codzienność wygląda zupełnie inaczej, kiedy wracamy do domu do osoby, przy której czujemy się bezpiecznie, swobodnie i dobrze. Życzliwość, bliskość, poczucie bycia po tej samej stronie oraz przekonanie, że w trudnym momencie można na partnerze polegać, mają ogromne znaczenie dla jakości naszego życia.

W wieloletnim związku łatwo jednak stracić tę perspektywę. Praca, dzieci, obowiązki, pieniądze, zmęczenie i setki spraw do załatwienia potrafią stopniowo zmienić partnerów w ludzi zarządzających wspólnym gospodarstwem. Z czasem można zauważyć, że coraz mniej jest pomiędzy nimi ciekawości, czułości czy zwykłej przyjemności z bycia razem, a coraz więcej pretensji, napięcia i przekonania, że druga osoba jest raczej przeszkodą niż sprzymierzeńcem.

Wiele par trafia na terapię właśnie w takim momencie. Nie dlatego, że nie wiedzą, co jest nie tak, ale dlatego, że próbowały już rozmawiać, tłumaczyć, prosić, złościć się, odpuszczać i zaczynać od nowa. Problem pozostaje jednak ten sam.

Kiedy warto pomyśleć o terapii par?

Najczęściej zgłaszanym problemem są trudności w komunikacji, choć pod tym określeniem mogą kryć się bardzo różne rzeczy. U jednej pary będą to gwałtowne kłótnie i wzajemne oskarżenia, u innej ciche dni, unikanie trudnych tematów albo sytuacja, w której jedna osoba długo mówi, a druga po kilku minutach przestaje właściwie uczestniczyć w rozmowie.

Częstym powodem szukania pomocy jest również stopniowe oddalenie się od siebie. Związek może z zewnątrz wyglądać poprawnie: dom funkcjonuje, dzieci są zaopiekowane, rachunki zapłacone, nie ma spektakularnych awantur. Jednocześnie partnerzy mają coraz mniej wspólnych tematów, rzadziej robią coś razem i zaczynają funkcjonować bardziej jak współlokatorzy niż bliscy sobie ludzie.

Na terapię trafiają także pary po zdradzie lub innym poważnym naruszeniu zaufania, osoby zmagające się z silną zazdrością i lękiem przed opuszczeniem, a także pary, w których narastają problemy dotyczące seksu: spadek pożądania, duża różnica potrzeb, wygasanie intymności albo konkretne trudności seksualne. Sfera seksualna bardzo często jest powiązana z tym, co dzieje się w całej relacji, dlatego czasami praca nad nią wymaga równoczesnego przyjrzenia się poczuciu bezpieczeństwa, bliskości i wzajemnemu zaangażowaniu.

Konflikty mogą dotyczyć także bardzo codziennych spraw: pieniędzy, wychowania dzieci, podziału obowiązków, relacji z teściami, sposobu spędzania wolnego czasu czy planów na przyszłość. Szczególnie wymagające bywają momenty przejścia — narodziny dziecka, choroba, zmiana pracy, dłuższa rozłąka czy moment, kiedy dorosłe dzieci opuszczają dom. Wtedy para, która przez lata koncentrowała się przede wszystkim na rodzinie i obowiązkach, musi na nowo odpowiedzieć sobie na pytanie, co właściwie łączy ją jako dwoje ludzi.

Nie trzeba jednak czekać na głęboki kryzys. Coraz częściej na terapię zgłaszają się również osoby, które chcą lepiej rozumieć swoje reakcje, nauczyć się rozmawiać o trudnych sprawach albo nie powielać schematów znanych z wcześniejszych związków czy rodzinnych domów.

Czy trzeba przyjść dopiero wtedy, kiedy związek się rozpada?

Nie. Wiele par czeka bardzo długo, ponieważ uznaje, że ich problem „nie jest jeszcze wystarczająco poważny”, albo przeciwnie — próbuje samodzielnie radzić sobie tak długo, że w końcu pojawia się przekonanie, że na zmianę jest już za późno.

Im dłużej powtarza się ten sam schemat, tym bardziej staje się automatyczny. Jeśli jedna osoba od lat naciska na rozmowę, a druga w odpowiedzi coraz szybciej się wycofuje, oboje z czasem zaczynają traktować swoje reakcje jak coś oczywistego. Jedna myśli: „on zawsze ucieka”, druga: „ona zawsze się czepia”. Każda kolejna sytuacja zostaje wtedy odczytana przez filtr wcześniejszych doświadczeń. Terapia może pomóc ten mechanizm zatrzymać, zanim wzajemna frustracja całkowicie przesłoni to, co wcześniej było w związku dobre.

A jeśli właściwie wiemy, co jest naszym problemem?

To bardzo częsta sytuacja. Partnerzy potrafią dokładnie wymienić wszystkie kwestie, o które się kłócą. Wiedzą, że jedna osoba czuje się przeciążona obowiązkami, druga ma poczucie ciągłej krytyki, że różnią się w podejściu do pieniędzy albo że ich życie seksualne praktycznie zamarło. Samo nazwanie problemu nie oznacza jednak jeszcze, że wiadomo, jak go zmienić.

Terapia pozwala przyjrzeć się temu, co dzieje się pomiędzy partnerami wtedy, kiedy próbują rozwiązać trudność. Czasem bowiem to właśnie sposób reagowania na problem staje się większym problemem niż jego pierwotna przyczyna.

Jak wygląda początek terapii?

Pierwsze spotkania mają przede wszystkim charakter konsultacyjny. Terapeuta poznaje historię związku, słucha perspektywy obu osób i próbuje zrozumieć, czego każde z nich oczekuje od terapii.

Cele nie zawsze są na początku identyczne. Jedna osoba może chcieć ratować związek, druga nie być pewna, czy nadal chce w nim zostać. Ktoś może przyjść po zdradzie i chcieć odbudować zaufanie, podczas gdy partner dopiero próbuje zdecydować, czy jest na to gotowy. Ustalenie, gdzie naprawdę znajduje się para, jest jednym z ważniejszych elementów pierwszych spotkań.

Terapeuta nie rozstrzyga, kto ma rację, i nie próbuje przekonać jednej osoby do stanowiska drugiej. Jego zadaniem jest zobaczenie relacji z perspektywy obojga partnerów oraz mechanizmu, który powtarza się pomiędzy nimi.

A jeśli partner nie chce przyjść?

Nie zawsze obie osoby są równie przekonane do terapii. Jedna może już od dawna myśleć o szukaniu pomocy, podczas gdy druga uważa, że problem jest przesadzony, nie chce opowiadać obcej osobie o prywatnych sprawach albo po prostu nie wierzy, że takie spotkania mogą cokolwiek zmienić.

Zmuszanie partnera zwykle nie jest dobrym początkiem. Znacznie lepiej mówić o własnym doświadczeniu i o tym, dlaczego zależy nam na relacji, niż przedstawiać terapię jako karę albo dowód jego winy. Pomocna może być również propozycja kilku spotkań konsultacyjnych zamiast deklaracji rozpoczęcia długiej terapii.

Jeśli partner konsekwentnie odmawia, dobrym rozwiązaniem może być indywidualne wsparcie psychologiczne dla osoby, która chce coś zmienić. Nie będzie to terapia związku prowadzona bez drugiej strony, ale może pomóc lepiej rozumieć własne potrzeby, granice i sposób reagowania w relacji. Czasami pozwala również zobaczyć, na co mamy wpływ, czego nie jesteśmy już gotowi akceptować i jak inaczej prowadzić rozmowy, które dotychczas za każdym razem kończyły się podobnie.

Kiedy terapia par nie jest właściwym rozwiązaniem?

Są sytuacje, w których wspólna terapia nie powinna być pierwszą formą pomocy. Dotyczy to przede wszystkim relacji, w których występuje przemoc fizyczna lub psychiczna — w takim przypadku najważniejsze jest bezpieczeństwo osoby doświadczającej przemocy.

Podobnie wygląda sytuacja przy czynnym uzależnieniu od alkoholu lub innych substancji. W pierwszej kolejności potrzebna jest wtedy praca nad uzależnieniem. Trudno również prowadzić terapię związku, jeżeli jedna osoba pozostaje aktywnie zaangażowana w romans i nie jest gotowa go zakończyć albo jeśli decyzja o rozstaniu została już definitywnie podjęta, a spotkanie ma jedynie pomóc przekazać ją partnerowi.

Wspólna praca wymaga przynajmniej minimalnej gotowości obu osób do przyjrzenia się własnym reakcjom i odpowiedzialności za relację. Terapia nie jest miejscem, do którego przyprowadza się partnera po to, żeby specjalista potwierdził, że to właśnie on powinien się zmienić.

Ile trwa terapia par?

Nie da się uczciwie podać jednej liczby. Inaczej wygląda praca z parą, która znalazła się w kryzysie kilka miesięcy temu po konkretnym wydarzeniu, a inaczej z ludźmi, którzy od kilkunastu lat powtarzają te same konflikty i właściwie nie pamiętają już, kiedy zaczęli się od siebie oddalać.

Na długość procesu wpływają charakter problemu, czas jego trwania, poziom zaangażowania obojga partnerów oraz to, jak mocno utrwalone są ich sposoby reagowania. Dlatego dopiero po pierwszych spotkaniach można sensownie rozmawiać o tym, jaki rodzaj pracy będzie potrzebny.

Czy terapia naprawdę może coś zmienić?

Zmiana nie zawsze wygląda spektakularnie. Czasami pierwsze oznaki są bardzo subtelne: para po raz pierwszy od dawna kończy trudną rozmowę bez awantury, ktoś potrafi powiedzieć o swoim lęku zamiast natychmiast atakować albo partnerzy zaczynają znowu dostrzegać w sobie nawzajem coś więcej niż źródło kolejnego rozczarowania.

„Kiedy obserwuję pary, które po kilku spotkaniach zaczynają znowu się do siebie uśmiechać i są wobec siebie bardziej życzliwe, naprawdę mnie to wzrusza. Często zmiana zaczyna się właśnie od takich drobnych rzeczy. Zanim wróci wielka bliskość, pojawia się zwykłe: dobrze mi z tobą być.” — Daria Czajka

Terapia nie gwarantuje, że każdy związek zostanie uratowany. Może jednak pomóc partnerom sprawdzić, czy są gotowi zbudować relację inaczej niż dotychczas. W części przypadków oznacza to odbudowę zaufania, bliskości i satysfakcji seksualnej. W innych — uczciwe dojście do wniosku, że wspólne życie nie powinno być kontynuowane i że rozstanie można przeprowadzić bez dalszego wzajemnego niszczenia.

Jeżeli jednak obie osoby nadal mają poczucie, że pod warstwą frustracji, żalu i zmęczenia istnieje coś, o co warto zawalczyć, terapia daje przestrzeń, żeby to sprawdzić.

Autorka

Daria Czajka

Psycholożka, seksuolożka, terapeutka par i psychoonkolożka. W SENSO prowadzi terapię par oraz indywidualne konsultacje seksuologiczne dla kobiet i mężczyzn.

Poznaj Darię →

Chcesz porozmawiać o swojej relacji?

Możesz skontaktować się z SENSO i zapytać o konsultację z Darią — stacjonarnie lub online.

Zapytaj o konsultację